منتورینگ مبتنی بر نقاط قوت بهجای تمرکز بر ضعفها و برچسبها، به جوان کمک میکند تواناییها، علاقهها و هدفهای خودش را بشناسد. یک مربی قابلاعتماد با شنیدن دغدغهها، ایجاد فرصتهای تازه و معرفی منابع کمک، میتواند اعتمادبهنفس و آمادگی جوان را برای بازگشت به آموزش، مهارتآموزی یا ورود به کار افزایش دهد.
نکتههای کلیدی
منتور خوب پیش از ارائه راهحل، به جوان گوش میدهد و هدفهای او را جدی میگیرد.
علاقههایی مانند عکاسی، مانگا یا نگهداری از خزندگان میتوانند نقطه شروع شناخت تواناییهای فرد باشند.
پژوهشی با ۷ جوان و ۷ منتور، نقش رابطه قابلاعتماد را در افزایش اعتمادبهنفس و امید نشان داد.
مسیر مناسب برای همه یکسان نیست؛ آموزش آنلاین، کار یا مهارتآموزی میتواند بر اساس شرایط هر جوان انتخاب شود.
تمرکز بر نقاط قوت، جایگزینی برای تغییرات گسترده در مدرسهها و خدمات اجتماعی نیست، اما میتواند حمایت موجود را مؤثرتر کند.
وقتی مسیر تحصیل یا کار برای جوان روشن نیست، چه اتفاقی میافتد؟
تصور کنید جوانی نه میتواند با مدرسه کنار بیاید، نه میداند از چه راهی وارد بازار کار شود و نه فردی را دارد که بدون قضاوت حرفهایش را بشنود. در چنین شرایطی، گفتنِ «باید درس بخوانی یا کار پیدا کنی» مشکل را حل نمیکند؛ چون خود مسیر رسیدن به این هدفها برای او روشن نیست.
در گزارش مربوط به جوانانی که بیرون از آموزش، اشتغال یا مهارتآموزی قرار دارند، تأکید شده است که بسیاری از آنها همچنان خواهان تحصیل، آموزش یا شغل پایدارند. مانع اصلی همیشه بیانگیزگی نیست. گاهی نظامهای سلامت، آموزش، خدمات اجتماعی و حقوقی، بهجای دیدن فرد، بیشتر بر نتیجههای قابلاندازهگیری تمرکز میکنند و دشواری او را پیچیدهتر میسازند.
منتورینگ مبتنی بر نقاط قوت چه تفاوتی با کمک معمول دارد؟
در رویکرد معمول، ممکن است ابتدا مشکل جوان تعریف شود و بعد راهحلی از پیش تعیینشده به او پیشنهاد شود. منتورینگ مبتنی بر نقاط قوت از جای دیگری شروع میکند: جوان چه چیزهایی را دوست دارد؟ در چه زمینهای کنجکاو است؟ چه تواناییهایی دارد؟ و خودش چه تغییری را میخواهد؟
تبلیغات
yn-article-inline-1
منتور یک بزرگسال آموزشدیده است که حمایت عاطفی، عملی و رشدی ارائه میکند. او بهجای تصمیمگیری بهجای جوان، کمک میکند فرد هدفهایش را بهتر بفهمد و راه تغییر را خودش پیدا کند. این رابطه زمانی شکل میگیرد که جوان احساس کند شنیده میشود و مجبور نیست برای دریافت کمک، ابتدا خودش را با یک برچسب تعریف کند.
حتی واژههایی مانند NEET، یعنی «نه در اشتغال، نه در آموزش و نه در مهارتآموزی»، ممکن است فرد را بیشتر شبیه یک مشکل نشان دهند تا انسانی با علاقه، استعداد و آینده. تغییر این نگاه، هم بر نحوه حمایت دیگران اثر میگذارد و هم میتواند تصور جوان از خودش را تغییر دهد.
یک رابطه قابلاعتماد چگونه به جوان کمک میکند؟
در یک پژوهش دکتری، تجربه ۷ جوان، ۷ منتور، ۲ هماهنگکننده و ۴ ارجاعدهنده در یک برنامه منتورینگ بررسی شد. نتیجه نشان داد که رابطه قابلاعتماد، بخش مهمی از اثرگذاری این برنامه است. منتور به جوان فرصت میدهد درباره نیازها، نگرانیها و ایدههایش حرف بزند؛ بدون آنکه گفتوگو فوراً به دستور یا قضاوت تبدیل شود.
این گفتوگو میتواند به جوان کمک کند مسائلش را بهتر بفهمد و در صورت نیاز به منابع دیگر حمایت ارجاع داده شود. بعضی از جوانان با بحران سلامت روان والدین، بیخانمانی یا زورگویی روبهرو بودند و منتور برایشان به یک بزرگسال قابلاعتماد تبدیل شد.
منتورها همچنین علاقههایی را جدی گرفتند که معمولاً در آموزش رسمی دیده نمیشوند؛ از جمله علاقه به خزندگان، مانگا یا عکاسی. وقتی جوان میبیند کنجکاوی و دانستههایش ارزشمند است، ممکن است تصویر گستردهتری از تواناییها و آینده خود پیدا کند.
آیا منتورینگ میتواند جوان را به تحصیل یا کار برگرداند؟
هدف منتورینگ این نیست که همه جوانان را از یک مسیر واحد عبور دهد. در تجربه بررسیشده، بعضی افراد با کمک فضای کافی برای فکر کردن، مسیرهایی متناسب با شرایط خود پیدا کردند. جوانی که حاضر نبود به مدرسه برود، آموزش آنلاین را انتخاب کرد. جوان دیگری که در وضعیت بلاتکلیف مانده بود، فهمید کار در حوزه مراقبت از کودکان میتواند برایش دستیافتنی باشد.
شناخت تواناییها و منابع موجود، همراه با آشنایی با تجربهها، ایدهها و ارتباطهای تازه، به افزایش اعتماد به تواناییهای فرد کمک کرد. در این پژوهش، این فرایند با افزایش تابآوری، بهبود حال عمومی و احساس هدفمندی بیشتر همراه بود. مهم این است که جوان در انتخاب مسیر نقش داشته باشد، نه اینکه فقط مراحل از پیش تعیینشده را اجرا کند.
برای مؤثر شدن این رویکرد چه تغییراتی لازم است؟
منتورینگ بهتنهایی نمیتواند مشکلات آموزش، اشتغال یا خدمات اجتماعی را برطرف کند. پیشنهاد مطرحشده، تغییر در زیرساخت حمایت از جوانان است؛ از جمله ایجاد نهادی مرکزی برای تضمین کیفیت، زیرا سازمانهای فعال در این زمینه پراکندهاند، بودجه ناپایداری دارند و فرصت محدودی برای بهاشتراکگذاشتن تجربههای مبتنی بر پژوهش پیدا میکنند.
آموزش مهارتهای ایجاد رابطه قابلاعتماد و رشددهنده برای افرادی که با جوانان کار میکنند نیز میتواند کمککننده باشد. مدرسهها که در برخی موقعیتها از منتورینگ برای معلمان تازهکار استفاده میکنند، میتوانند همین فرهنگ را برای حمایت از دانشآموزان هم گسترش دهند.
منطق اصلی ساده است: کمک به جوان برای شناخت و استفاده از تواناییهای خودش، احتمال درگیرشدن او با آموزش یا کار را بیشتر میکند. این رویکرد از تمرکز صرف بر کمبودها و وادارکردن افراد به پیمودن مسیرهای از پیش تعیینشده، انسانیتر و انعطافپذیرتر است.
محتوای حمایتشده
yn-article-inline-2
پرسشهای پرتکرار
منتورینگ مبتنی بر نقاط قوت دقیقاً چیست؟
منتورینگ مبتنی بر نقاط قوت نوعی حمایت است که بهجای تمرکز اولیه بر مشکلها و کمبودهای جوان، از علاقهها، تواناییها و هدفهای او شروع میکند. منتور با گوشدادن، گفتوگو و معرفی فرصتهای تازه کمک میکند خود جوان مسیر آموزش، مهارتآموزی یا کار را پیدا کند.
منتور چه کاری برای یک جوان انجام میدهد؟
منتور یک بزرگسال آموزشدیده است که حمایت عاطفی، عملی و رشدی ارائه میکند. او به جوان کمک میکند نیازها و نگرانیهایش را بیان کند، تواناییهایش را بشناسد، درباره ایدههای تازه فکر کند و در صورت لزوم به منابع دیگر حمایت دسترسی پیدا کند.
آیا یک مسیر واحد برای بازگشت جوانان به آموزش یا کار وجود دارد؟
خیر. تجربه بررسیشده نشان داد که جوانان میتوانند مسیرهای متفاوتی انتخاب کنند؛ برای نمونه، یک نفر آموزش آنلاین را برگزید و فردی دیگر به امکان کار در حوزه مراقبت از کودکان رسید. مسیر مناسب باید با هدفها و شرایط خود جوان هماهنگ باشد.
