تصور رایج این است که GPS فقط مسیر را راحتتر میکند؛ اما پژوهشها نشان میدهند استفاده سنگین از مسیریابی نوبتبهنوبت ممکن است با افت توانایی جهتیابی بدون آن همراه باشد. گمشدنهای کوچک، توجه به نشانههای محیط و فرصت اصلاح مسیر میتوانند به ساختن نقشه ذهنی و کاهش اضطراب جهتیابی کمک کنند، هرچند شواهد هنوز قطعی نیستند.
نکتههای کلیدی
استفاده بیشتر از GPS در یک مطالعه با افت بیشتر توانایی جهتیابی در سالهای بعد همراه بود، اما مطالعه کوچک بود.
سلولهای شبکهای مغز میتوانند میان نشانههایی مانند دیوار و مکانهای شاخص جابهجا شوند.
کودکانی که در کودکی اجازه داشتند مسافت بیشتری را بدون بزرگسال طی کنند، در بزرگسالی اضطراب جهتیابی کمتری گزارش کردند.
گمشدن کنترلشده و اصلاح مسیر میتواند فرصتی برای تمرین تصمیمگیری فضایی باشد.
ایمنی کودک مقدم است؛ مسیرهای گروهی مانند «اتوبوس پیاده مدرسه» میتوانند استقلال را با نظارت ترکیب کنند.
تصور رایج درباره GPS چیست و واقعیت چه میگوید؟
تصور رایج این است که GPS فقط یک ابزار کمکی است و مهارت جهتیابی ما را تغییر نمیدهد. واقعیت پیچیدهتر است: وقتی مسیر را قدمبهقدم روی صفحه دنبال میکنیم، ممکن است بدون ساختن تصویری ذهنی از مسیر به مقصد برسیم.
نویسنده مقاله تجربهای مشابه را توصیف میکند. پس از آنکه به GPS وابسته شد، وقتی باتری تلفن تمام شد، دیگر مهارت کافی برای پیدا کردن مسیر را نداشت. او حتی متوجه شد کمتر به منظره و نشانههای اطراف توجه میکند، چون GPS این کار را برایش انجام میدهد.
دههها تصور میشد سامانه جهتیابی مغز شبیه GPS داخلی عمل میکند؛ انگار مغز موقعیت را با یک دستگاه مختصات ثابت میسنجد و پاسخ میدهد که به سمت شمال یا شمالغرب حرکت کنیم. پژوهشی از German Cancer Research Center نشان میدهد این تشبیه شاید دقیق نباشد.
تبلیغات
yn-article-inline-1
Hannah Monyer، Kevin Allen و همکارانشان فعالیت بیش از ۱۰ سلول شبکهای را در موشهایی که آزادانه حرکت میکردند ثبت کردند و با یک مدل، جهت و سرعت حرکت را از الگوی فعالیت نورونها خواندند. برخلاف GPS که به چارچوبی ثابت تکیه دارد، سلولهای شبکهای میتوانند هنگام حرکت بین چارچوبهای مختلف، مانند دیوار یا یک نشانه مشخص، جابهجا شوند.
اگر نشانههای قابل اعتمادی برای اصلاح مسیر وجود نداشته باشد، حس جهتیابی حیوان ممکن است بهتدریج منحرف شود؛ حتی وقتی حیوان همچنان با اطمینان تصور میکند میداند کجاست. Monyer گفته است این یافته شاید به توضیح علت گمکردن مسیر در افراد مبتلا به Alzheimer کمک کند و این پرسش را مطرح میکند که آیا تغییرات مهارت جهتیابی در آینده میتواند به شناسایی زودتر Alzheimer کمک کند یا نه.
آیا استفاده زیاد از GPS حافظه فضایی را ضعیف میکند؟
در مطالعهای در سال ۲۰۲۰، پژوهشگران McGill عادت استفاده از GPS و حافظه فضایی ۵۰ راننده را بررسی کردند و ۱۳ نفر از آنها را ۳ سال بعد دوباره آزمودند. در پیگیری، افرادی که بیشتر به GPS تکیه کرده بودند، نسبت به کاربران کممصرفتر افت بیشتری در توانایی جهتیابی بدون GPS نشان دادند.
ترتیب زمانی این یافته مهم بود: استفاده بیشتر از GPS پیش از افت توانایی جهتیابی رخ داده بود. بنابراین نتیجه فقط این نبود که افراد دارای حافظه فضایی ضعیفتر، چون از ابتدا بیشتر گم میشدند، GPS بیشتری استفاده کردهاند. بااینحال، مطالعه کوچک بود و نباید از آن نتیجه گرفت که GPS حتماً حافظه فضایی همه افراد را ضعیف میکند.
چرا گمشدن برای یادگیری کودکان اهمیت دارد؟
کودکان بهتدریج از حفظکردن پیچشهای جداگانه، مثل «کنار جایگاه سوخت به چپ بپیچ»، به ساختن تصویری کلیتر از یک مکان میرسند. برای شکلگیری این تصویر، باید گاهی مسیر اشتباه را تشخیص دهند و راه اصلاح آن را پیدا کنند؛ همان لحظهای که متوجه میشوند مسیر درست نیست.
در مطالعهای در سال ۲۰۲۰، دانشجویان درباره میزان مسافتی که در کودکی اجازه داشتند بدون بزرگسال طی کنند گزارش دادند. کسانی که در کودکی مسافت بیشتری را مستقل طی کرده بودند، در بزرگسالی اضطراب جهتیابی کمتری داشتند؛ این رابطه حتی پس از درنظرگرفتن اضطراب عمومی هم باقی ماند. صرف وقت بیشتر در فضای بیرون چنین اثری نداشت؛ فاصلهای که کودک اجازه داشت بدون بزرگسال طی کند اهمیت داشت.
استقلال در رفتوآمد را چطور میتوان با ایمنی همراه کرد؟
این یافتهها به معنی حذف نظارت بر کودکان نیست. بسیاری از شهرها شلوغتر و پیمودن مسیر در آنها دشوارتر شده است، و بعضی خانوادهها در محلهای زندگی نمیکنند که راهرفتن کودک بهتنهایی در آن امن باشد. ایمنی و شرایط واقعی هر خانواده باید در اولویت بماند.
یک راه میانه، «اتوبوس پیاده مدرسه» است: گروهی از والدین بهصورت نوبتی مسیر ثابتی را پیاده میروند و کودکان را در طول راه همراه میکنند. بچهها در این روش تنها نیستند، اما همچنان خیابانها را میبینند و فرصت دارند اشتباه مسیر را در همان لحظه تشخیص دهند و اصلاح کنند.
محتوای حمایتشده
yn-article-inline-2
پرسشهای پرتکرار
آیا GPS واقعاً باعث از بین رفتن مهارت جهتیابی میشود؟
پژوهش سال ۲۰۲۰ روی ۵۰ راننده نشان داد استفاده بیشتر از GPS با افت بیشتر توانایی جهتیابی بدون آن در ۳ سال بعد همراه بود. این مطالعه کوچک است و رابطه را بهتنهایی قطعی نمیکند، اما ترتیب زمانی یافته با این احتمال سازگار است که وابستگی زیاد به GPS در مهارت جهتیابی نقش داشته باشد.
گمشدن چه کمکی به جهتیابی کودکان میکند؟
کودک با تشخیص یک پیچ اشتباه و پیدا کردن راه اصلاح، بهجای حفظکردن چند گردش جداگانه، تصویری کلیتر از محیط میسازد. پژوهش سال ۲۰۲۰ نیز نشان داد دانشجویانی که در کودکی اجازه پیمودن مسافت بیشتری بدون بزرگسال را داشتند، در بزرگسالی اضطراب جهتیابی کمتری گزارش کردند.
آیا باید کودکان را بدون نظارت به مدرسه فرستاد؟
خیر. مقاله تأکید میکند خطرهای محیطی و تفاوت ایمنی محلهها را نمیتوان نادیده گرفت. «اتوبوس پیاده مدرسه»، یعنی همراهی گروهی از والدین و کودکان در یک مسیر ثابت، نمونهای است که فرصت یادگیری خیابانها را با نظارت بزرگسالان ترکیب میکند.
