دوچرخهسواری برای مسیرهای کوتاه همیشه فقط به داشتن مسیر امن وابسته نیست. پژوهشی در دانمارک نشان داد فشار زمانی، نگرانی از عرقکردن و نامرتببودن، احساس ناامنی، دشواری انجام کارهای روزمره و عادت به رانندگی میتوانند حتی در فاصلههای مناسب، دوچرخهسواری منظم را کمتر کنند.
نکتههای کلیدی
در دانمارک، دوچرخهسواری منظم برای رفتن به کار یا محل تحصیل از ۲۷٫۶ درصد در ۲۰۲۰ به ۲۵٫۶ درصد در ۲۰۲۵ رسید.
برای نوجوانان ۱۵ تا ۱۹ ساله، این سهم از ۳۹ درصد به ۳۲٫۳ درصد کاهش یافت.
فشار زمانی، نگرانی از عرقکردن و احساس ناامنی از موانع مهم دوچرخهسواری بودند.
دسترسی به دوچرخه، جوانبودن، دانشجو بودن و زندگی در شهر با دوچرخهسواری بیشتر ارتباط داشت.
دوچرخهسواری در مناطق روستایی کمتر از شهرها بود، حتی وقتی فاصله رفتوآمد یکسان بود.
چرا داشتن مسیر دوچرخه بهتنهایی کافی نیست؟
یک تصور رایج این است که اگر مسیر دوچرخهسواری ساخته شود، مردم خودبهخود برای رفتوآمد از دوچرخه استفاده میکنند. اما واقعیت پیچیدهتر است. پژوهشی درباره الگوی رفتوآمد در دانمارک نشان میدهد موانعی مثل کمبود وقت، احساس ناامنی و دشواری هماهنگکردن دوچرخهسواری با کارهای روزانه، حتی در مسیرهای کوتاه، اهمیت زیادی دارند.
دانمارک معمولاً کشوری دوچرخهمحور شناخته میشود و شهرها و روستاهای آن مسیرهای دوچرخه، امکان جابهجایی دوچرخه با قطار و اتوبوس و حمایت سیاسی از دوچرخهسواری دارند. بااینحال، در نظرسنجی ملی سال ۲۰۲۰، ۲۷٫۶ درصد مردم گفته بودند دستکم ۳ روز در هفته با دوچرخه به محل کار یا تحصیل میروند. این رقم در نظرسنجی سال ۲۰۲۵ به ۲۵٫۶ درصد رسید.
دوچرخهسواری در میان نوجوانان بیشتر کاهش یافته است
کاهش استفاده از دوچرخه در گروه سنی ۱۵ تا ۱۹ ساله شدیدتر بود. سهم نوجوانانی که دستکم ۳ روز در هفته با دوچرخه به محل تحصیل میرفتند، از ۳۹ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۳۲٫۳ درصد در سال ۲۰۲۵ رسید.
تبلیغات
yn-article-inline-1
دادههای سال ۲۰۲۰ در ماههای اکتبر و نوامبر جمعآوری شده بود؛ زمانی که محدودیتهای کرونایی در دانمارک اندک بود، اما به مردم توصیه میشد در خانه کار کنند. این وضعیت احتمالاً رفتوآمد را در آن دوره کمتر کرده است. بنابراین، پژوهشگران میگویند کاهش مشاهدهشده در سال ۲۰۲۵ ممکن است از چیزی که مقایسه ساده اعداد نشان میدهد، معنادارتر باشد.
فاصله مناسب، دوچرخهسواری منظم را تضمین نمیکند
پژوهشگران برای بررسی دقیقتر، دادههای سال ۲۰۲۰ مربوط به حدود ۴۶ هزار نفر در دانمارک را بررسی کردند. تمرکز آنها بر افرادی بود که بین ۱ تا ۱۵ کیلومتر با محل کار یا تحصیل فاصله داشتند؛ فاصلهای که معمولاً برای دوچرخهسواری روزمره مناسب دانسته میشود.
شرکتکنندگان به دو گروه تقسیم شدند: افرادی با فاصله ۱ تا ۵ کیلومتر و افرادی با فاصله ۶ تا ۱۵ کیلومتر. سپس کسانی که دستکم ۳ روز در هفته دوچرخهسواری میکردند با کسانی مقایسه شدند که کمتر از این میزان دوچرخه میراندند. تقریباً نیمی از افرادی که در فاصله ۱ تا ۵ کیلومتری کار یا تحصیل زندگی میکردند، کمتر از ۳ روز در هفته دوچرخهسواری داشتند. در گروهی که ۶ تا ۱۵ کیلومتر فاصله داشتند، این سهم به نزدیک سهچهارم رسید.
چه چیزهایی مردم را از دوچرخهسواری منصرف میکند؟
فشار زمانی یکی از موانعی بود که پیوسته در پاسخها دیده میشد. افرادی که فکر میکردند دوچرخهسواری بیش از حد طول میکشد، با مسئولیتهای کاری یا خانوادگی تداخل دارد یا انجام همزمان کارهای روزمره را دشوار میکند، کمتر دوچرخهسواری منظم داشتند؛ حتی اگر فاصله خانه تا مقصد کوتاه بود.
نگرانی درباره ظاهر و راحتی نیز نقش داشت. ترس از رسیدن با لباس عرقکرده، گرمشده یا نامرتب، بهویژه در میان کسانی که نزدیک محل کار زندگی میکردند، با دوچرخهسواری کمتر ارتباط داشت. احساس ناامنی در ترافیک و مناسبنبودن شرایط مسیر هم دفعات دوچرخهسواری را کاهش میداد؛ فارغ از اینکه فاصله واقعی چقدر بود.
ترجیح روشن برای رانندگی نیز با دوچرخهسواری کمتر همراه بود. این یافته نشان میدهد عادتها، جایگاه اجتماعی خودرو و هنجارهای خودرومحور میتوانند بر انتخاب وسیله رفتوآمد اثر بگذارند، حتی وقتی دوچرخهسواری از نظر عملی امکانپذیر است.
شهر و روستا تجربه یکسانی از دوچرخهسواری ندارند
دوچرخهسواری منظم در میان افراد جوانتر، زنان، دانشجویان و افراد با تحصیلات بالاتر بیشتر بود. زندگی در شهر نیز با دوچرخهسواری بیشتر ارتباط داشت. یکی از قویترین عوامل پیشبینیکننده، دسترسی به دوچرخه بود؛ موضوعی که نشان میدهد شرایط پایه همچنان اهمیت دارد.
افرادی که در مناطق روستایی زندگی میکردند، نسبت به ساکنان شهر کمتر با دوچرخه به محل کار یا تحصیل میرفتند، حتی زمانی که فاصله رفتوآمدشان یکسان بود. این نتیجه نشان میدهد فرهنگ دوچرخهسواری، پذیرش اجتماعی و کیفیت زیرساختها در مناطق مختلف یک کشور میتواند تفاوت زیادی داشته باشد.
برای افزایش دوچرخهسواری چه چیزی لازم است؟
دادههای دانمارک نشان میدهد ساخت زیرساخت، هرچند مهم است، بهتنهایی برای افزایش دوچرخهسواری کافی نیست. سیاستهای حملونقل باید به زمان رفتوآمد، احساس امنیت، امکانات محل کار، هنجارهای اجتماعی و وابستگی شکلگرفته به خودرو هم توجه کنند.
بر اساس این پژوهش، دوچرخهسواری زمانی شانس بیشتری برای گسترش دارد که برای مسیرهای کوتاه، آسانترین، ارزانترین، سریعترین و سالمترین گزینه به نظر برسد. کاهش دوچرخهسواری در کشوری با شرایط نسبتاً مساعد، هشداری برای برنامههایی است که فقط بر ساخت مسیر تمرکز میکنند.
محتوای حمایتشده
yn-article-inline-2
پرسشهای پرتکرار
آیا دوچرخهسواری برای مسیرهای کوتاه در دانمارک رو به کاهش است؟
بله. در نظرسنجی ملی دانمارک، سهم افرادی که دستکم ۳ روز در هفته با دوچرخه به محل کار یا تحصیل میرفتند، از ۲۷٫۶ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۲۵٫۶ درصد در سال ۲۰۲۵ کاهش یافت. این کاهش در گروه ۱۵ تا ۱۹ ساله از ۳۹ درصد به ۳۲٫۳ درصد رسید.
مهمترین مانع دوچرخهسواری روزمره چیست؟
پژوهش دانمارکی یک مانع واحد معرفی نکرد، اما فشار زمانی از دلایل پرتکرار بود. افرادی که دوچرخهسواری را طولانی، ناسازگار با کار و مسئولیتهای خانوادگی یا نامناسب برای انجام چند کار روزانه میدانستند، کمتر دوچرخهسواری میکردند.
آیا مسیر دوچرخهسواری باعث میشود مردم بیشتر دوچرخهسواری کنند؟
مسیر دوچرخهسواری میتواند شرط مهمی باشد، اما پژوهش نشان میدهد بهتنهایی کافی نیست. احساس ناامنی، نگرانی از عرقکردن، فشار زمانی، امکانات محل کار، عادت به رانندگی و تفاوت میان شهر و روستا نیز بر دوچرخهسواری منظم اثر دارند.
چه کسانی در این پژوهش بیشتر دوچرخهسواری میکردند؟
دوچرخهسواری منظم در میان جوانترها، زنان، دانشجویان، افراد با تحصیلات بالاتر و ساکنان شهر بیشتر بود. دسترسی به دوچرخه یکی از قویترین عوامل مرتبط با دوچرخهسواری منظم شناخته شد.
