آیا پیدا شدن پشه آئدس یعنی زیکا در منطقه پخش شده است؟

پیدا شدن پشه ناقل، دقیقاً چه چیزی را نشان می‌دهد؟

فرض کنید در محله‌ای پشه‌ای پیدا شود که توانایی انتقال زیکا را دارد. این خبر می‌تواند نگران‌کننده باشد، اما بین «وجود پشه ناقل» و «انتقال ویروس در میان مردم» چند مرحله فاصله وجود دارد.

UK Health Security Agency یا UKHSA اعلام کرد که پشه‌ها و لاروهای Aedes aegypti در چند ملک مسکونی در شرق لندن پیدا شده‌اند. این نخستین مورد ثبت‌شده زادآوری این گونه در بریتانیا بود، هرچند خود پشه در سال‌های اخیر ۴ بار در این کشور شناسایی شده بود. این سازمان گفت خطر فوری برای مردم بسیار پایین است و هیچ شواهدی از ایجاد عفونت انسانی توسط این پشه‌ها وجود ندارد. در فضاهای عمومی نزدیک هم پشه یا لارو آن پیدا نشد.

برای انتقال محلی ویروس چه زنجیره‌ای باید کامل شود؟

Aedes aegypti که گاهی «پشه تب زرد» نامیده می‌شود، ناقل شناخته‌شده ویروس‌های زیکا، دنگی، چیکونگونیا و تب زرد است. ناقل، جانداری است که می‌تواند عامل عفونی را بین انسان‌ها یا از حیوان به انسان منتقل کند. این گونه معمولاً نزدیک محل زندگی انسان‌ها می‌ماند، در ساختمان‌ها استراحت می‌کند، انسان را برای خون‌خواری ترجیح می‌دهد و در ظرف‌های مصنوعی مانند گلدان، مخزن آب و لاستیک‌های رهاشده تخم می‌گذارد.

اما رسیدن پشه به یک کشور فقط مرحله اول است. ابتدا پشه یا تخم آن باید وارد کشور شود. سپس باید بتواند پس از ورود تولیدمثل کند. مرحله سوم، استقرار جمعیت است؛ یعنی شواهدی وجود داشته باشد که پشه تولیدمثل کرده و زمستان را هم پشت سر گذاشته است. UKHSA می‌گوید Aedes aegypti هنوز در بریتانیا مستقر نشده و در شرایط معمول آب‌وهوایی این کشور نمی‌تواند در بلندمدت زنده بماند.

برای انتقال محلی ویروس، معمولاً فردی که در سفر به خارج آلوده شده و هنوز ویروس در خونش وجود دارد باید در همان منطقه حضور داشته باشد. پشه باید او را نیش بزند، آلوده شود و آن‌قدر زنده بماند که ویروس در بدنش تکثیر شود. بعد، با نیش زدن فرد دیگری می‌تواند ویروس را منتقل کند. در حال حاضر هیچ شواهدی وجود ندارد که این زنجیره در بریتانیا رخ داده باشد.

این پشه‌ها چگونه به یک منطقه می‌رسند؟

محتمل‌ترین توضیح، جابه‌جایی اتفاقی است، نه پرواز کردن پشه تا بریتانیا. طبق توضیح UKHSA، پشه‌های مهاجم می‌توانند با خودرو، چمدان و گیاهان وارداتی جابه‌جا شوند. سفر و تجارت بین‌المللی نیز به گسترش Aedes aegypti فراتر از زیستگاه اولیه‌اش کمک کرده است. این گونه در گذشته با کشتی بین قاره‌ها جابه‌جا شده و از راه محموله لاستیک‌های دست‌دوم هم به مناطق تازه رسیده است.

ورود یک گونه گرمسیری به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که تغییرات اقلیمی آن را به یک کشور رسانده است. بااین‌حال، دما پس از ورود اهمیت پیدا می‌کند، چون بر تولیدمثل، زنده‌ماندن پشه و انتقال ویروس اثر می‌گذارد. مورد شرق لندن پس از موج‌های گرمای اخیر شناسایی شد و نشان داد پشه‌ها در یک دوره هوای غیرمعمول گرم تولیدمثل کرده‌اند؛ اما مدرکی وجود ندارد که بتوانند زمستان معمول بریتانیا را پشت سر بگذارند.

گرم‌تر شدن هوا چه تغییری در خطر ایجاد می‌کند؟

در بخش‌هایی از اروپا، شرایط تابستانی سال‌های اخیر به گسترش و تولیدمثل پشه‌های مهاجم از جنس Aedes کمک کرده است. هوای گرم همچنین تکثیر ویروس‌ها را در بدن پشه آسان‌تر می‌کند. European Centre for Disease Prevention and Control انتظار دارد تغییرات اقلیمی دوره‌های مناسب برای این پشه‌ها را طولانی‌تر کند و خطر شیوع‌های محلی را افزایش دهد.

Aedes aegypti اکنون در قبرس، مادیرا و چند منطقه برون‌مرزی متعلق به کشورهای عضو اتحادیه اروپا مستقر شده است. در لوکزامبورگ نیز ورود اخیر این گونه ثبت شده، اما استقرار آن هنوز تأیید نشده است. UKHSA انتظار دارد با گرم‌تر شدن اقلیم، ورودهای پراکنده بیشتری رخ دهد و موارد بیشتری از زنده‌ماندن پشه‌های مهاجم در بریتانیا گزارش شود.

چطور می‌توان محل رشد لارو پشه را کمتر کرد؟

پایش و شناسایی زودهنگام، ابزار اصلی بریتانیا برای مقابله با این خطر است. پشه‌های شرق لندن از طریق برنامه Mosquito Watch گزارش شدند. پس از آن، برای از بین بردن لاروها اقدام شد و دامنه تله‌گذاری و پایش افزایش یافت تا پشه‌ها یا محل‌های جدید تولیدمثل سریع‌تر شناسایی و حذف شوند.

افراد می‌توانند آب راکد را از سطل، گلدان، استخر بادی و دیگر ظرف‌های بیرونی خالی کنند. اگر پشه‌ای غیرعادی دیدید، می‌توانید آن را از طریق Mosquito Watch گزارش دهید و عکس یا نمونه بفرستید. هدف این اقدامات، جلوگیری از تبدیل تولیدمثل موقت به جمعیتی مستقر و در نتیجه کاهش احتمال انتقال محلی بیماری است.